Feršavefur Noršurlands vestra


Žéttbżlisstašir



Myndasafn



Söfn og sżningar



Sögustašir



Nįttśruperlur



Kirkjur



Handverk



Blöndustöš



Sögulegir stašir į Noršurlandi vestra





Grettistak
531 Hvammstanga
Vestur Hśnavatnssżsla

Vatnsdœla į refli
540 Blönduós
Austur Hśnavatnssżsla

Vatnsdœla saga
541 Blönduós
Austur Hśnavatnssżsla

Sturlungaslóš
551 Saušįrkrókur
Skagafjöršur




Bjarg
Bóla
Bólugil
Breišabólstašur
Bęnhśsiš ķ Gröf
Drangey
Efri Nśpur
Flugumżri
Forsęludalur
Glaumbęr
Glóšafeykir
Grafarós
Grettislaug
Gullsteinn
Haugsnes
Hegranesžing
Hof ķ Vatnsdal
Hofsós
Hólar ķ Hjaltadal
Illugastašir
Mannskašahóll/ Vatn
Mįlmey
Miklibęr
Nešri-Įs ķ Hjaltadal
Reynistašur
Spįnskanöf
Skatastašir
Skeljungssteinn
Stóru-Akrar
Tyrfingsstašir
Vallalaug
Žingeyrar
Žingeyrarkirkja
Žingeyrarklaustur
Žrķstapar
Örlygsstašir


Bjarg - Hśnavatnssżslur
Bjarg ķ Mišfirši er fęšingarstašur mesta śtlaga Ķslandssögunnar, Grettis sterka Įsmundarsonar. Aš Bjargi įtti Grettir ętķš athvarf hjį Įsdķsi móšur sinni žrįtt fyrir aš vera 19 įr ķ śtlegš. Tališ er aš Gretti hafi fęšst litlu fyrir įriš 1000 og ekki varš hann aldrašur. Żmsir stašir ķ nįgrenni Bjargs og reyndar um sżsluna alla draga nafn sitt af śtlaganum t.d. Grettishaf, Grettistak og Grettishöfši sem er viš Arnarvatn en žar dvaldi Grettir ķ žrjį vetur og leiš illa sökum myrkfęlni. Grettir glķmdi viš drauginn Glįm į Žórhallastöšum ķ Vatnsdal. Grettir var veginn ķ Drangey į Skagafirši og fęršu banamenn hans Įsdķsi móšur hans höfušiš af kappanum og er žaš tališ grafiš undir hellu einni ķ tśninu. Minnisvarši var reistur um Įsdķsi į Bjargi įriš 1974 og eru į honum lįgmyndir śr Grettissögu eftir Halldór Pétursson.




Bóla - Skagafjöršur
Bóla er eyšibżli ķ Blönduhlķš ķ Skagafirši. Bęrinn hét įšur Bólstašargerši og var lengst af ķ eyši į 18. öld og fram til 1833, er Hjįlmar Jónsson skįld byggši žar bę og kallaši fyrst Bólugerši en sķšan Bólu og žaš nafn hafši jöršin eftir žaš. Skammt frį bęnum fellur Bóluį nišur fjalliš ķ sjö fossum ķ hrikalegu gili, Bólugili. Bóla er helst žekkt fyrir bśsetu Bólu-Hjįlmars žar į įrunum 1833-1843 en henni lauk eftir aš gerš var žjófaleit hjį honum. Minnisvarši um Hjįlmar var reistur ķ Bólu 1955. Bóla fór ķ eyši 1976.


Bólugil - Skagafjöršur
Fyrir ofan Bólu er gljśfragil, Bólugil, meš fagurmótušu standbergi. Sagan segir aš žaš heiti eftir ambįtt, norn eša tröllskessu, sem Bóla hét, en hśn var bęši illgjörn og ódęl. Hśn bjó ķ helli ķ gilinu og lét greipar sópa um eignir bęnda ķ nįgrenninu. Aš endingu var žaš saušamašur nokkur sem réš nišurlögum hennar meš žvķ aš drekkja henni ķ hyl ķ Bóluį. Ķ Bólugili eru margir og fallegir fossar og hęgt er aš ganga ķ kring um giliš į gil barminum.


Breišabólstašur - Hśnavatnssżslur
Ofarlega ķ Vesturhópi er kirkju- og sögustašurinn Breišabólstašur. Žar voru fyrstu lög skrifuš į Ķslandi. Žar var einnig prentsmišja og žótti jöršin afar góš og taldist mešal bestu brauša į Noršurlandi. Lögmannafélag Ķslands lét reisa minnisvarša viš afleggjarann heim aš bęnum. Į sķšustu įrum fór fram fornleifarannsókn žar.



Bęnhśsiš ķ Gröf - Skagafjöršur
Elsta gušshśs į Ķslandi frį seinni hluta 17. aldar, en e.t.v. mun eldra aš stofni til. Nśverandi kirkja var lögš nišur įriš 1765, en endurvķgš įriš 1953 eftir mikla višgerš sem Žjóšminjasfn Ķslands stóš fyrir, en žaš er eigandi kirkjunnar. Tališ er vķst, aš Gušmundur Gušmundsson frį Bjarnastašahlķš ķ Vesturdal, žekktasti skuršlistamašur hérlendis į 17. öld, hafi smķšaša kirkjuna og prżtt meš śtskurši ķ barokkstķl. Sį stķll er afar sjaldgęfur ķ kirkjum hérlendis en sést vel į altari og vindskeišum kirkjunnar. Frś Ragnheišur Jónsdóttir, sem nś prżšir 5000 kr. sešilinn og mašur hennar Gķsli biskup Žorlįksson fengu Gušmund til verksins. Gröf var į žeim įrum samastašur biskups ekkna. Grafarkirkja mun vera meš minnstu gušshśsum ķ kristnum siš og sżnir ķ senn fįtękt smįkirkna fyrr į öldum og hagleik kirkjusmišanna. Kirkjan er stašsett skammt fyrir sunnan Hofsós.



Drangey - Skagafjöršur
Drangey er į žvķ sem nęst mišjum Skagafirši, og er um 200 metra hįr móbergsstapi. Ķ eynni, sem er ašeins geng į einum staš sem nefnist Uppganga, er gķfurleg fuglabyggš. Eyjan var öldum saman helsta matarforšabśr Skagfiršinga, og var gjarnan kölluš "Mjólkurkżr Skagafjaršar". Śtlagarnir Grettir og Illugi Įsmundssynir dvöldu ķ eynni um žriggja įra skeiš 1028 - 1031 svo sem getiš er ķ Grettissögu. Fręgt er Drangeyjarsund Grettis. Margar žjóšsögur eru tengdar eyjunni. Feršir til Drangeyjar sjį skošunar og ęvintżraferšir.


Efri Nśpur - Hśnavatnssżslur
Aš Efra-Nśpi er kirkja og ķ kirkjugarši hennar hvķlir hin kunna skįldkona Vatnsenda-Rósa eša Skįld-Rósa sem lengi bjó aš Vatnsenda ķ Vesturhópi. Fjöldi feršamanna koma įr hvert til aš vitja leišis hennar, en Rósa er m.a. kunn fyrir įstarljóš žau sem hśn er talin hafa ort til įstmanns sķns Natans Ketilssonar sem myrtur var į Illugastöšum į Vatnsnesi.

Flugumżri - Skagafjöršur
Fornt höfušból ķ Blönduhlķš, žar sem höfšingjar Įsbirninga bjuggu į Sturlungaöld. žar bjó einnig Gizur Žorvaldsson sem sķšar varš eini ķslenski jarlinn. Ķ október 1253 reyndu óvinir Gizurar aš brenna hann inni ķ brśškaupsveislu sonar hans. Gizur slapp viš illan leik meš žvķ aš fela sig ķ skyrtunnu, en synir hans allir og eiginkona brunnu inni.




Forsęludalur - Hśnavatnssżslur
Bęr ķ innanveršum Vatnsdal og sį sem nęstur er heišalöndum austan Vatnsdalsįr. Žar bjó Frišmundur sį er Frišmundarvötn eru kennd viš, aš sögn Landnįmu. Frišmundarį fellur ķ fossum af Auškśluheiši nišur ķ Vatnsdalsį skammt innan viš bęinn ķ Forsęludal. Ķ Forsęludal voru Žórhallastašir žar sem Grettir glķmdi viš Glįm.





Glaumbęr - Skagafjöršur
Er bżli ķ Seyluhreppi žar sem byggšasafn Skagfiršinga er meš sżningu ķ torfbę sem er aš mestu frį sķšustu öld, en hśsin eru žó misgömul. Ķ Glaumbę mį sjį hvernig bśiš var į stórbżlum į Ķslandi ķ gegnum aldirnar. Timburhśs frį Įsi ķ Hegranesi (Įshśs) er einnig ķ Glaumbę. Žaš er byggt į įrunum 1883 - 1886 sem kvennaskóli. Žar er nś móttaka feršamanna og veitingasala. Hśsiš var meš stęrstu timburhśsum ķ Skagafirši, mjög vandaš og merkilegur gripur į allan hįtt. Į elleftu öld bjó ķ Glaumbę Snorri Žorfinnsson. Hann var sonur Žorfinns Karlsefnis og Gušrķšar Žorbjarnardóttur, og er talinn fyrsti evrópsk ęttaši mašurinn sem fęddist į meginlandi Amerķku. Tališ er aš Snorri sé grafinn ķ Glaumbę. Sķmi 453 6173


Glóšafeykir - Skagafjöršur
Bratt og burstamyndaš fjall upp af Flugumżri 990 mys. Eftir aš Jón biskup Arason hafši veriš tekin af lķfi komu dönsk herskip inn į Eyjafjöršinn 1515. Žetta fréttist til Hóla og flżši Helga Siguršardóttir fylgikona Jóns biskups upp ķ hlķšar Glóšafeykis. Hélst hśn viš ķ tjaldi og var fęršur matur og ašrar naušsynjar.




Grafarós - Skagafjöršur
Verslunarstašur frį 1835 - 1915. Danskur kaupmašur, C. M. Nisson, hóf žar verslun, hraktist śr Hofsósi fyrir ofrķki kaupmannsins žar. Žar var hin breska Hendersonverslun 1861 - 1868 sem gjörbreytti verslunarhįttum til hins betra og Skagfiršingar lofušu Guš, sem hafši sent žeim Henderson. Ķ Grafarósi sjįst margar tóftir eftir verslunar-, ķbśšar- og śtihśs.



Grettislaug - Skagafjöršur
Yst į Reykjaströnd er eyšibżliš Reykir, en skammt žar fyrir nešan er stašur sį er Grettir Įsmundsson kom aš landi eftir Drangeyjarsund sitt. Žar er heit laug sem sagan segir aš Grettir hafi bašast ķ eftir sundiš. Laugin hefur nś veriš hlašin upp og žar er hęgt aš fį sér baš aš hętti Grettis į sjįvarbakkanum. Į Reykjum er einnig aš finna sjóbśš, sem veriš er aš gera upp, en žašan var śtręši stundaš fyrr į öldum.



Gullsteinn - Hśnavatnssżslur
Noršan viš tśniš į Stóru-Giljį, nokkra tugi metra frį žjóšveginum er mikill steinn jaršfastur. Heitir steinninn Gullstein og er tališ aš Košrįn bóndi, fašir Žorvalds vķšförla hafi haft įtrśnaš į steininum. Košrįn vildi ekki lįta skķrast af syni sķnum žvķ hann hélt aš žį myndi verndarvętturinn hans ķ steininum reišast sér. En Frišrekur biskup fór žį aš steininum og söng yfir honum žar til hann sprakk. Fįeina metra frį steininum er minnismerki, reist 1981, til minningar um aš žį voru 1000 įr lišin frį śtkomu Žorvalds vķšförla og Frišreks biskups til kristinsbošsstarfa.




Haugsnes - Skagafjöršur
Er lįgt nes rétt sunnan viš Flugumżri. Ķ Haugsnesi varš mannskęšasti bardagi Ķslandssögunnar ķ aprķlmįnuši 1246. Žar böršust Sturlungar og Įsbirningar. Um 110 manns féllu, mešal annarra Brandur Kolbeinsson höfšingi Įsbirninga, og žar meš lauk veldi žeirra. Eftir bardagann var reistur žar stór kross sem tališ er aš hafi stašiš fram į 16. öld.



Hegranesžing - Skagafjöršur
Austur undir Hegranesi er aš finna hinn forna žingstaš Skagfiršinga, Hegranesžing. Stašurinn var žingstašur į žjóšveldisöld (930 - 1262) og žó nokkru lengur fyrir gošoršin žrjś ķ Skagafirši, en einnig voru hér haldin fjóršungsžing, ž.e.a.s. sameiginlegt žing fyrir Noršlendingafjóršung, enn mį sjį żmis tóttarbrot frį žeim tķma. Hegranesžing kemur oft fyrir ķ Ķslendingasögum og öšrum heimildum. Kunnustu frįsagnir žašan eru frį įrinu 1305, er geršur var ašsśgur aš sendimanni Noregskonungs, sem bošaši landsmönnum nżjar įlögur, og śr Grettissögu um komu Grettis Įsmundssonar śr Drangey og glķmu hans į žinginu laust fyrir įriš 1030. Var honum heitiš grišum, įšur en menn kenndu hann, og fékk hann aš fara burtu óįreittur



Hof ķ Vatnsdal - Hśnavatnssżslur
Bęr ķ austanveršum Vatnsdal. Žar bjó Ingimundur gamli Žorsteinsson er nam Vatnsdal allan upp frį Helgavatni og Uršarvatni. Ingimund rak enginn naušugan frį Noregi. Hann gekk ķ liš Haralds hįrfagra ķ Hafursfirši og hafši vinįttu konungs. Žį gerist žaš aš mišsvetrarblóti, aš völva ein spįir Ingimundi žvķ aš hann muni byggja land, er Ķsland heitir, gerast žar viršingarmašur og ęttmenn hans margir ķ žvķ landi. Tališ er aš Ingimundur hafi numiš land ķ Vatnsdal um 900 eša nokkru fyrr. Hann var goši Vatnsdęla mešan hann lifši. Ķ tśninu į Hofi er hóll, Gošhóll, žar sem sagt er aš hof Ingimundar hafi stašiš. Žar er einnig fagur trjįlundur, mešal annars meš ķslenskri ösp, gróšursettur 1927.



Hofsós - Skagafjöršur
Er einn elsti verslunarstašur landsins. Ķ kvos ķ hjarta bęjarins er aš finna fjölda eldri hśsa sem setja skemmtilegan og sterkan svip į bęinn. Žar stendur gamalt bjįlkahśs frį einokunartķmanum, og er žaš eitt elsta hśs landsins reist 1777. Nś hefur hśsiš veriš endurgert ķ sem nęst sinni upprunalegu mynd, og er žar sżning ķ tengslum viš sögu Drangeyjar. Gamla kaupfélagsbyggingin hefur fengiš nżtt hlutverk, en hśn hżsir nś svokallaš Vesturfarsetur, sem tileinkaš er vesturförum og vesturferšum sem voru ķ hįmarki um sķšustu aldamót. Žar hafa nś veriš reistar fleiri byggingar sem falla vel aš gömlu žorpsmyndinni og hżsa hinar żmsu sżningar sem tengjast bśsetu Ķslendinga ķ vesturheimi. Ķ Stašarbjargavķk rétt nešan viš Hofsós eru sérkennilegar stušlabergsmyndanir.



Hólar ķ Hjaltadal - Skagafjöršur
Annaš tveggja biskupssetra į Ķslandi, og einn helsti sögustašur landsins. Biskupsstóll var settur žar įriš 1106 og fyrsti biskupinn var Jón Ögmundsson. Um 7 alda skeiš sįtu biskupar į Hólum, auk žess sem lengstum var rekinn žar skóli. Į žessum tķma voru Hólar hinn raunverulegi höfušstašur Noršurlands. Biskupstóllinn var lagšur nišur 1801 og endurvakinn 1985, žar situr Vķgslubiskup. Žekktastir Hólabiskupa eru įn efa, Jón Arason sem var sķšastur biskup ķ kažólskum siš og Gušbrandur Žorlįksson sį er prentaši Gušbrandsbiblķu. Jón Arason flutti til landsins fyrsta prentverkiš. Nśverandi kirkja į Hólum er fimmta dómkirkjan ķ röšinni reist 1763 śr raušum sandsteini śr Hólabyršu, sem er fjall fyrir ofan stašinn. Hśn er elsta steinkirkja landsins og hefur nś veriš fęrš nokkuš til sķns fyrra forms. Kirkjan og munir hennar eru mjög merkilegir, en į stašnum er hęgt aš fį leišsögn um kirkjuna alla daga 9-18. Skóla hald į Hólum var endurvakiš 1882, er Bęndaskóli var stofnašur, sem višleitni til aš sporna viš vesturferšum Ķslendinga. Žar er nś kennd hestamennska og feršamįlafręši į hįskólastigi auk fiskeldis. Feršažjónusta er rekin į Hólum frį maķ - įgśstloka og żmis afžreying ķ boši į stašnum og nįgreni. Mešal annars hefur veriš śtbśinn ritlingur fyrir feršamenn sem leišir lesandann į milli įhugaveršra staša į Hólum. (söguslóš) Sķmi 453 6333, 453 6300



Illugastašir - Hśnavatnssżslur
Er einna žekktastur sem sögustašur vegna hśsbruna og moršs įriš 1828 sem leiddu til sķšustu aftökunnar į Ķslandi en žį voru myrtir į bęnum Natan Ketilsson og Pétur Jónsson, og voru Agnes Magnśsdóttir og Frišrik Siguršsson tekin af lķfi fyrir verknašinn įriš 1830. Ęgifagurt er um aš lķtast aš Illugastöšum og jöršin mikil hlunnindajörš, og er žar eitt mesta ęšarvarp į landinu. Į Illugastöšum mį sjį rśstir af smišju Natans Ketilssonar er standa ķ landfastum hólma viš sjóinn.



Mannskašahóll/ Vatn - Skagafjöršur
Hóllinn er viš sušurenda Höfšavatns en žar fór fram mikill bardagi 1431. Sagt er aš žar hafi falliš um 80 englendingar og séu žeir grafnir ķ tveim hólum viš veginn og heita žęr Ręningjadysjar. Sķšar kom ķ ljós aš žetta eru nįttśrulegar mishęšir sem grjóti hefur veriš kastaš į vegna žeirrar tiltrśar aš žarna vęru dysjar. Bein sem talin eru vera śr hinum raunverulegu dysjum hafa aftur į móti fundist sunnan viš Höfšaįna.


Mįlmey - Skagafjöršur
Eyja austan megin į Skagafirši. Hśn er fremur löng og lįglend, en er žó hęst 125 metra hį. Ķ eyjunni var bśiš fram til 1950. Sś žjóšsaga fylgir eynni aš enginn megi bśa žar lengur en 20 įr. Vęri sś regla brotin įtti hśsfreyjan į bęnum aš hverfa og aldrei aš sjįst framar. Fyrsti viti į Ķslandi var stašsettur ķ kirkju į eyjunni. Feršir til Mįlmeyjar sjį skošunar og ęvintżraferšir




Miklibęr - Skagafjöršur
Miklibęr er kirkjustašur og prestssetur frį fornu fari og er elsta heimild um kirkju žar frį 1234, en ķ Sturlungu segir frį žvķ aš žį lét Kolbeinn ungi vega žar Kįlf Guttormsson og Guttorm son hans. Miklibęr kom töluvert viš sögu į Sturlungaöld, einkum ķ Örlygsstašabardaga. Žar gisti Sturla Sighvatsson meš hluta af liši sķnu nóttina fyrir bardagann og žangaš flśšu bręšur hans, Kolbeinn og Žóršur, og leitušu griša ķ kirkjunni en neyddust aš lokum til aš koma śt og voru žį teknir og höggnir įsamt fleirum. Margir kannast viš hina fręgu draugasögu um Miklabęjar - Sólveigu og séra Odd Gķslason. Séra Oddur hvarf įn žess aš til hans spyršist framar, og var draugnum kennt um. Nśverandi kirkja į Miklabę var reist įriš 1973 eftir aš eldri kirkja brann.


Nešri-Įs ķ Hjaltadal - Skagafjöršur
Merkar fornminjar. Fornleifafręšingar telja aš um sé aš ręša elstu kirkju landsins byggša fyrir rśmum žśsund įrum eša įriš 984. Ķ kristnisögu og žętti Žorvalds vķšförla er sagt frį aš Žorvaldur Spak Böšvarsson hafi tekiš kristni og byggt kirkju aš Nešra - Įsi sextįn vetrum fyrir kristnitöku. Lengi hefur veriš vitaš um tilvist žessa fornleifa žar sem gamalt fjįrhśs stóš į žessum staš og var kallaš bęnhśsiš. Kirkjugaršur er jafnframt į stašnum og hefur žegar fundist gröf meš heillegum mannabeinum. Einnig er haldiš fram aš hśs hafi veriš milli fjįrhśsbyggingarinnar og kirkjunnar og žar hafi lķklega veriš einhverskonar jįrnvinnsla t.d. raušblįstur žar sem timbur kirkjunnar er kolaš og žaš oršiš til žess aš minjarnar varšveittust betur.


Reynistašur - Skagafjöršur
Bęr ķ Stašarhreppi og fornt höfušból. Žar var klaustur į įrunum 1295 - 1552. Žar bjuggu margir höfšingjar en fręgastur er sennilega Gizur Žorvaldsson sem bjó žar ķ jarlstķš sinni 1261 - 1268. Margir kannast viš frįsögnina af Reynistašabręšrum Einari og Bjarna Halldórssonum, sem uršu śti į Kili įriš 1780. Eftir žaš var lengi tališ reimt į Kili.


Skatastašir - Skagafjöršur
Skatastašir ķ Austurdal eru į vestur bakka Jökulsįr. Žar er klįfferja į įnni, hin eina ķ Skagafirši. Klįfurinn er nokkuš notašur af feršamönnum sem vilja prófa hvernig žaš er aš fara yfir beljandi stórfljót meš žessum hętti.






Skeljungssteinn - Skagafjöršur
Skeljungsteinn er į samnefndum höfša, sem gengur fram į eyrar Noršurįr, rétt hjį veginum fyrir mynni Noršurįrdals. Steinninn er tengdur žjóšsögunni um Grķm Skeljungsbana. Skeljungur var saušamašur į Silfrastöšum ķ lifanda lķfi, gekk aftur eftir daušann og geršist hin mesta óvętt, sem Grķmur bóndason į Silfrastöšum fékk yfirunniš. Hann renndi meš spjóti sķnu tvö göt ķ gegnum stein žennan heima į Silfrastöšum og batt žar drauginn, mešan hann fór inn ķ bę eftir eldi. Žegar hann kom śt aftur var Skeljungur farinn af staš meš steininn ķ eftirdragi inn hlķšina, en fórst ógreišlega, svo aš Grķmur nįši honum į Skeljungshöfša og brenndi hann žar til ösku.


Spįnskanöf - Hśnavatnssżslur
Į Skagaströndinni örskammt noršan ósa Laxįr į Refasveit er Spįnskanöf. Žar er snarbratt nišur į ströndina um 40-50m fall. Mikiš fuglalķf er ķ björgunum og nokkur rif śti fyrir ströndinni. Žaš er vel žess virši aš taka į sig žennan krók. Sagan segir aš į žessum staš hafi spęnskir sjóręningjar gengiš į land og stefnt aš prestsetrinu aš Höskuldsstöšum. Prestur safnaši mönnum og stóšhrossum, lét binda hrķsklyfjar į žau og kveikja ķ klyfjunum. Sķšan keyršu menn stóšiš meš miklum lįtum į móti Spįnverjunum og féllu sumir žeirra į melunum ašrir hröpušu fram af björgunum. Af žvķ er nafniš dregiš.


Stóru-Akrar - Skagafjöršur
Žar mį finna leifar bęjar Skśla Magnśssonar landfógeta sem byggši upp bę um mišja 18. öld. Žinghśs sveitarinnar og bęjardyr Skśla (stafverkshśs). Skśli var sżslumašur ķ Skagafirši 1711 - 94. Hjį Ökrum var ferjustašur į Hérašsvötnum var žar dragferja til 1927.


Tyrfingsstašir - Skagafjöršur
Tyrfingsstašir eru skammt fyrir noršan Merkigil, viš Kjįlkaveg (beygt śt af vegi nr.1 ķ mynni Noršurįrdals). Žar er aš finna torfbę sem er heill aš mestu leyti og žykir sérlega merkilegur žar sem um bęjarheild er aš ręša og mį sjį hvernig śtihśsum var komiš fyrir į įrum įšur vķtt og breitt um tśn. Bęjarstęšiš er ķ fallegu umhverfi og önnur byggš sést vart žašan, žannig aš koma į stašinn er lķkt og aš hverfa aftur ķ tķma. Bśiš var ķ bęnum allt fram til įrsins 1969.


Vallalaug - Skagafjöršur
Hśn er ķ vallendinu austur af Ytra-Vallholti. Žar var žingstašur fyrrum sem oft er getiš ķ sögum, bęši aš fornu og į sķšari öldum. Var žar žriggja hreppa žing, Seylu-, Lżtingsstaša-, og Akrahrepps. Į Skśli Magnśsson sżslumašur Skagfiršinga aš hafa žingaš žar sķšast. Ķ Sturlungu segir aš žeir fešgar Sighvatur Sturluson og Sturla hafi hist žar skömmu fyrir Örlygsstašabardaga. Ķ žį tķš munu Hérašsvötnin hafa runniš vestan viš Skiphól og Vallholtshól.


Žingeyrar - Hśnavatnssżslur
Fyrrum eitt kunnasta stórbżli ķ Hśnažingi og kirkjustašur. Frį Žingeyrakirkju er ein vķšasta og fegursta śtsżn ķ sżslunni. Tališ er aš enginn bęr hafi veriš eins stór og vel hżstur sem Žingeyrar enda sįtu žar aušmenn og höfšingjar um aldir. Frį Žingeyrum er örskammt vestur ķ Mišhóp og liggur žašan rif žvķ nęr žvert yfir vatniš. Er ekki ólķklegt aš žar viš Hópiš séu eyrar žęr sem stašurinn dregur nafn sitt af.





Žingeyrarkirkja - Hśnavatnssżslur
Setur stašarlegan og höfšinglegan svip į Žingeyrar enda er hśn eini sżnilegi minnisvaršinn um forna reisn stašarins. Įsgeir Einarsson alžingismašur lét reisa kirkjuna. Fyrir var žar torfkirkja sem var oršin hrörleg. Žį įkvaš Įsgeir aš byggja kirkjuna śr steini en hvergi var stein aš fį ķ grenndinni. Veturinn 1864-1865 lét Įsgeir flytja grjótiš vestan śr Nesbjörgum aš kirkjustęšinu, žar sem kirkjan stendur nś. Grjótiš var dregiš į slešum yfir ķsa į Hópinu, er sś leiš fullir 8 km. Sverrir Runólfsson steinhöggvari sį um veggjageršina. Hver steinn ķ veggjunum er lagšur ķ hlešslu eša bundinn og jafnframt lķmdur meš kalki, enda hafa žeir ekki haggast. Tališ er aš žeir Įsgeir og Sverrir hafi rįšiš mestu um uppdrįttinn af kirkjunni. Byggingin stóš yfir ķ 13 įr. Hinn 9. September 1877 var kirkjan vķgš af séra Eirķki Briem ķ Steinnesi.
Ķ hina nżju kirkju voru aš sjįlfsögšu fluttir kirkjugripir śr hinni gömlu. Žingeyrarkirkja į marga góša gripi. Elstur žeirra er altarisbrķk śr alabastri, lķklega frį 13. Öld. Prédikunarstóllinn er mikill kjörgripur, lķklega hollenskur aš uppruna. Į honum er įrtališ 1696. Stólinn gaf Lįrus Gottrśp lögmašur, sem hélt Žingeyraklaustur į įrunum 1683-1721. Einnig gaf hann veglegan skķrnarfont śr silfri meš įrtalinu 1663, en į honum stendur einnig įrtališ 1697. Kirkjan į einnig kaleik, könnu og oblįtudósir śr silfri. Altarisklęši er žar meš įrtali 1763.
Mitt į milli kirkjunnar og gamla kirkjustęšisins er sporöskjumyndaš garšlag ķ tśninu og kallast Lögrétta. Žaš er 25 m ķ žvermįl frį austri til vesturs og 20 m frį noršri til sušurs. Žaš er frišlżst og tališ hinn forni žingstašur Hśnvetninga.



Žingeyrarklaustur - Hśnavatnssżslur
Ķ sögu Jóns helga Hólabiskups segir frį žvķ aš hallęri žrengdi aš mönnum og vešrįtta köld, svo aš jörš var frosin fram eftir vori. Biskup fór til voržings aš Žingeyrum og meš samžykki žingheims heitir hann žvķ aš reisa kirkju og bę žar. En ķ sömu viku hurfu allir ķsar, og jörš žišnaši öll og gróšur byrjaši aš dafna žannig aš hęgt var aš beita skepnum į tśnin. Mun žetta hafa gerst į fyrsta tug 11. aldar.
Įkvešiš var aš stofna munkaklaustur aš Žingeyrum, eflaust aš rįši Jóns biskups, en žaš var stofnaš 1133. Žingeyrarklaustur var hiš fyrsta į Ķslandi. Žaš fylgdi munkareglu Benedikts af Nurcia, en kirkjan var helguš Sankti Nikulįsi. Munkar uršu aš heita žvķ aš dveljast ęvilangt ķ klaustrinu, halda klaustursiši alla og hlżša yfirbošurum. Žeir mįttu ekki kvęnast og ekkert eiga, stórt né smįtt. Um žaš leyti sem klaustriš er stofnaš hefst ritöld hér į landi og varš bókmenntaišja meš vissu mikil ķ Žingeyrarklaustri. Er žar helst aš nefna, Sögu Sverris konungs, er Karl įbóti Jónsson skrįši. Munkarnir Gunnlaugur Leifsson og Oddur Snorrason ritušu Sögu Ólafs konungs Tryggvasonar, og einnig Helgisögur af Ólafi konungi Haraldssyni. Arngrķmur įbóti Brandsson ritaši Sögu Gušmundar biskups góša og žar ķ elstu drög aš lżsingu Ķslands. Lķkur eru į žvķ aš Hśnvetningasögur séu ritašar aš Žingeyrum s.s. Heišarvķga saga, Vatnsdęla, Hallfrešar saga, Kórmįks saga, Bandamannasaga og Grettis saga (Įrbók Feršafélags Ķslands 1964, bls. 182). Klaustriš stóš frį 1133 til sišaskipta eša ķ um 400 įr og įtti žaš žį oršiš flestar jaršiš ķ Žingeyrarsveit, Vatnsdal, Įsum og vķšar auk hlunninda og ķtaka.
Meš hinum nżja siš voru dagar Žingeyrarklausturs taldir. Konungur tók undir sig eignir žess og setti umbošsmann yfir. Flestir klausturhaldarar uršu efnašir menn og sumir stórrķkir. Lķklega hefur enginn setiš stašinn af meiri rausn en Lįrus Gottrśp lögmašur. Įriš 1638 fékk hann Žingeyrarklaustur aš léni og sżsluvöld ķ hįlfu Hśnažingi. Gottrśp žótti haršur ķ horn aš taka ķ višskiptum og įtti hann ķ deilum viš höfšingja, en hann stóš į rétti Ķslendinga viš konung og kom żmsu gagnlegu til leišar. Hann varš mašur aušugur og sat hiš forna höfušból meš prżši.

Žrķstapar - Hśnavatnssżslur
Vestast ķ Vatnsdalshólum og noršan žjóšvegarins eru nokkrir einstakir smįhólar og einum staš žrķr samliggjandi, Žrķstapar. Žar fór fram sķšasta aftaka į Ķslandi, ž. 12. jan. 1830, er hįlshöggvin voru Frišrik Siguršsson og Agnes Magnśsdóttir vegna moršs į Natani Ketilssyni og Pétri Jónssyni aš Illugastöšum ķ V-Hśn. Höggstokkurinn og öxin eru varšveitt ķ Žjóšminjasafni Ķslands en minningarsteinn er į aftökustašnum.




Örlygsstašir - Skagafjöršur
Eru ķ Blönduhlķš, en žar hefur aldrei veriš bśiš. Ķ įgśstmįnuši 1238 varš žar mesti bardagi Ķslandssögunnar žegar žrjįr voldugustu ęttir landsins męttust ķ barįttu um yfirrįš yfir landinu. Annarsvegar Sturlungar, en hinsvegar Įsbirningar og Haukdęlir. Hinir sķšarnefndu höfšu sigur enda mun lišmeiri. Um 60 menn féllu af žeim nįlega 3000 sem žar böršust. Enn vottar fyrir tóttarbrotum af garši žeim er annaš lišiš skżldi sér viš. Įriš 1988 var reist minnismerki į stašnum um bardagann, žar sem gangur hans er rakinn. Örlygsstašir eru nś merktir viš žjóšveginn.

Efst į sķšu



Hvammstangi Blönduós Skagaströnd Saušįrkrókur Varmahlķš Hólar Hofsós

Góšir grannar: Strandir